Karma hipoalergiczna dla psa — co naprawdę oznacza
Słowa „hipoalergiczna” nie ma w unijnych przepisach o karmach. Jest za to kategoria karm weterynaryjnych na nietolerancje pokarmowe i jest dieta eliminacyjna — to one mają znaczenie dla psa z alergią.
„Karma hipoalergiczna dla psa” brzmi jak gwarancja, ale w polskiej wersji rozporządzeń (WE) nr 767/2009 i (UE) 2020/354, które regulują etykiety karm i karmy weterynaryjne, słowo „hipoalergiczna” nie występuje. To określenie handlowe. O tym, czy karma nadaje się dla psa z alergią pokarmową, mówią jej skład, rodzaj białka i to, czy należy do kategorii karm o szczególnym przeznaczeniu żywieniowym.
To informacja ogólna: nie zastępuje wizyty u lekarza weterynarii, który zna twoje zwierzę. Ta strona nie wskazuje marek ani nie układa diety. Wyjaśnia, czym różnią się rodzaje takich karm i jak przebiega dieta eliminacyjna u psa, do której się ich używa.
Trzy rodzaje karm „dla alergików”
| Rodzaj | Na czym polega | Co mówią źródła |
|---|---|---|
| karma z białkiem hydrolizowanym | białko rozłożone na fragmenty, których organizm psa już nie rozpoznaje (Merck) | w badaniach składu tylko w jednej takiej karmie znaleziono niezgodność z etykietą (przegląd z 2018 r.) |
| karma z nowym białkiem | białko, którego pies wcześniej nie jadł (Merck) | działa tylko wtedy, gdy białko jest naprawdę nowe dla tego psa |
| karma „z ograniczoną liczbą składników” | mniej składników, jedno lub kilka źródeł białka | w karmach typu „nowe” lub „ograniczone” białko odsetek produktów z niezadeklarowanymi składnikami wahał się w badaniach od 33 do 83% (przegląd z 2018 r.) |
Część takich karm jest sprzedawana jako karma weterynaryjna, czyli pasza przeznaczona do szczególnych potrzeb żywieniowych. Rozporządzenie (UE) 2020/354 przewiduje dla psów i kotów zastosowanie „obniżenie nietolerancji składników i substancji odżywczych”. Taka karma musi być pełnoporcjowa i opierać się na „wyselekcjonowanych i ograniczonych pod względem ilości źródłach białka” lub białku hydrolizowanym. Na etykiecie musi stać zdanie: „Przed użyciem lub przed przedłużeniem okresu stosowania zaleca się konsultację z lekarzem weterynarii”.
Karma bezzbożowa to coś innego. FEDIAF podaje, że nietolerancja glutenu pszennego jest u psów bardzo rzadka, a przegląd Muellera i współpracowników z 2016 roku wymienia wśród najczęstszych alergenów psa przede wszystkim białka: wołowinę, nabiał, kurczaka, a z roślin pszenicę. Sam brak zbóż nie czyni karmy hipoalergiczną. Więcej o karmach suchych i ich etykietach przeczytasz w tekście o tym, co wiadomo o suchej karmie dla psa.
Dieta eliminacyjna u psa krok po kroku
Według Merck Veterinary Manual i przeglądu Muellera i Olivry'ego z 2017 roku dieta eliminacyjna z próbą prowokacji to najlepszy sposób rozpoznania alergii pokarmowej. Testy z krwi nie są do tego wiarygodne. Przebieg ustala lekarz, a w skrócie wygląda tak:
- Wybór karmy z lekarzem — hydrolizowanej albo z białkiem, którego pies nie jadł.
- Wyłącznie ta karma. Merck podkreśla, że w czasie próby odpadają przysmaki, jedzenie ze stołu, smakowe leki i pasta do zębów. Jeden kawałek sera może zniweczyć tygodnie.
- Czas. Tu źródła podają różne liczby i warto je znać, ale nie wybierać samemu. Przegląd Olivry'ego, Muellera i Prélauda z 2015 roku zaleca co najmniej 8 tygodni; Merck pisze o próbie do 3 miesięcy. Rozporządzenie 2020/354 podaje dla karm na nietolerancje zalecany okres stosowania 3–8 tygodni, po którym — jeśli objawy ustępują — karmę można stosować do roku. To okres stosowania karmy, a nie długość próby diagnostycznej; plan ustala lekarz.
- Prowokacja. Gdy objawy ustąpią, wraca się do dawnych składników pojedynczo. Nawrót objawów wskazuje alergen.
- Karma na dalej. Po rozpoznaniu pies unika składnika, który go uczula. Według Merck alergię pokarmową kontroluje się ścisłym unikaniem alergenu.
Objawy, które prowadzą do takiej diety — świąd, lizanie łap, zapalenie uszu, biegunka — opisuje tekst o objawach i rozpoznawaniu alergii u psa. Gdy podejrzewasz konkretnie kurczaka, przeczytaj też o uczuleniu na kurczaka u psa.
Jak zmienić karmę, żeby nie zaszkodzić
WSAVA zaleca zdrowym zwierzętom zmianę karmy stopniowo, przez co najmniej 3 dni, a u zwierząt chorych dłużej, bo nagła zmiana może wywołać wymioty i biegunkę. U psa z alergią tempo przejścia na karmę do diety eliminacyjnej wyznacza lekarz. Gdy pies nie chce jeść nowej karmy, powiedz o tym lekarzowi, zamiast zachęcać go przysmakami — według Merck w czasie próby pies je tylko karmę i przysmaki zalecone przez lekarza.
Kiedy karma hipoalergiczna nie wystarczy
- Gdy świąd ma inną przyczynę: atopię, pchły albo zakażenie. Merck zauważa, że jeśli pies jest uczulony także na pyłki lub pchły, rozpoznanie alergii pokarmowej jest trudniejsze.
- Gdy pies ma problemy skórne związane z budową ciała. U buldożków francuskich badanie VetCompass z 2018 roku wymienia wśród częstych rozpoznań zapalenie fałdów skórnych i ucha zewnętrznego, a nie przypisuje ich jedzeniu.
- Gdy dieta jest „dziurawa”: przysmaki od domowników, resztki, gryzaki.
Pełna lista tekstów o żywieniu jest w dziale żywienie i opieka nad psem. Szerzej o tym, czym w ogóle karmić psa na co dzień, mówi tekst o diecie dla psa.
Najczęstsze pytania
Czy karma hipoalergiczna jest dobra dla zdrowego psa?
Źródła użyte w tym tekście opisują takie karmy jako narzędzie rozpoznania i postępowania przy alergii lub nietolerancji, a nie jako karmę profilaktyczną. Zdrowy pies potrzebuje karmy pełnoporcjowej dopasowanej do wieku i trybu życia.
Czym różni się karma hydrolizowana od monobiałkowej?
W karmie hydrolizowanej białko jest rozłożone na fragmenty, których organizm psa nie rozpoznaje. Karma monobiałkowa ma jedno źródło białka zwierzęcego, które pomaga tylko wtedy, gdy pies go wcześniej nie jadł. Przegląd z 2018 roku częściej znajdował niezgodności z etykietą w karmach z „nowym” białkiem niż w hydrolizowanych.
Jak długo trwa dieta eliminacyjna u psa?
Przegląd z 2015 roku zaleca co najmniej 8 tygodni, Merck Veterinary Manual pisze o próbie do 3 miesięcy, a rozporządzenie 2020/354 podaje okres stosowania karmy na nietolerancje 3–8 tygodni. Długość próby u twojego psa ustala lekarz weterynarii.
Czy mogę sam przestawić psa na karmę hipoalergiczną?
Możesz kupić karmę z takim napisem, ale dieta eliminacyjna bez lekarza często nie daje odpowiedzi. Na etykiecie karmy weterynaryjnej na nietolerancje jest zresztą zalecenie konsultacji z lekarzem weterynarii przed użyciem.
Czy karma bezzbożowa to karma hipoalergiczna?
Nie. Najczęstsze alergeny pokarmowe psów to białka, a nietolerancja glutenu pszennego jest według FEDIAF bardzo rzadka. Karma bez zbóż może zawierać kurczaka czy wołowinę.