Alergia u psa i kota — objawy i droga do rozpoznania
Swędzenie, lizanie łap, czerwone uszy: tak zwykle wygląda alergia. Pokarmowa jest rzadsza niż atopia, a jedynym wiarygodnym sposobem jej rozpoznania pozostaje dieta eliminacyjna prowadzona z lekarzem.
Jeśli pies lub kot nagle ma trudności z oddychaniem, obrzęk pyska albo słabnie i się przewraca — jedź od razu do lekarza weterynarii lub całodobowej lecznicy. Wśród objawów niepożądanych reakcji pokarmowych u psów przegląd Muellera i Olivry'ego z 2018 roku wymienia także anafilaksję, czyli reakcję zagrażającą życiu.
To informacja ogólna: nie zastępuje wizyty u lekarza weterynarii, który zna twoje zwierzę. Ta strona nie podaje leków ani dawek i nie stawia diagnozy. Wyjaśnia, jak alergia u psa zwykle wygląda i jak lekarz dochodzi do jej przyczyny.
Dwa najczęstsze rodzaje alergii u psa
Merck Veterinary Manual w wersji dla właścicieli opisuje dwie główne grupy:
| Alergia na alergeny z powietrza (atopia) | Alergia pokarmowa | |
|---|---|---|
| Jak często | częstsza | rzadsza niż atopia |
| Kiedy się zaczyna | zwykle między 6. miesiącem a 3. rokiem życia | w różnym wieku |
| Sezonowość | objawy zwykle sezonowe, ale bywają całoroczne | świąd mało zmienia się między porami roku |
| Główny objaw | świąd | świąd, podobny jak przy atopii |
| Jak się ją rozpoznaje | wykluczając inne przyczyny; nie ma testu, który ją potwierdza | dietą eliminacyjną lub z hydrolizowanym białkiem |
Merck wymienia też pchły jako czynnik zaostrzający świąd u psa z alergią. Przy każdej swędzącej skórze lekarz najpierw sprawdzi więc pasożyty i zakażenia.
Objawy: na co zwrócić uwagę
Przy atopii Merck opisuje najczęściej zajęte miejsca: łapy, pysk, uszy, przednie kończyny i brzuch. Do typowych oznak należą:
- drapanie się, często po całym ciele;
- lizanie i obgryzanie łap, pocieranie pyska i oczu;
- strupy, wyłysienia, łuszczenie skóry;
- nawracające zapalenia uszu — u części psów to jedyny objaw.
Alergia pokarmowa u psa wygląda na skórze podobnie. Przegląd Olivry'ego i Muellera z 2019 roku podaje, że psy z niepożądaną reakcją pokarmową najczęściej mają świąd, nawracające bakteryjne zakażenia skóry, zapalenie ucha zewnętrznego albo obraz atopowego zapalenia skóry. Wśród objawów spoza skóry przegląd z 2018 roku najczęściej wiąże z dietą biegunkę i częste oddawanie kału.
Jak często to naprawdę jedzenie
Właściciele często zakładają, że winna jest karma. Przegląd Olivry'ego i Muellera z 2017 roku podaje, że wśród wszystkich psów przyprowadzanych do lekarza alergia pokarmowa dotyczy 1–2%, ale wśród psów ze świądem to już 9–40%. Dlatego u psa, który swędzi przez cały rok, lekarz zwykle zaleca próbę z dietą eliminacyjną.
Jakie pokarmy uczulają najczęściej? Przegląd Muellera i współpracowników z 2016 roku wskazuje u psów wołowinę, nabiał, kurczaka i pszenicę, a u kotów wołowinę, ryby i kurczaka. Merck podaje dla psów nieco szerszą listę: wołowina, kurczak, jajka, kukurydza, pszenica, soja i mleko. O najczęściej zadawanym pytaniu z tej listy jest osobny tekst: uczulenie na kurczaka u psa.
Alergia to co innego niż zatrucie: czekolada czy winogrona szkodzą każdemu psu, a alergia dotyczy konkretnego zwierzęcia i konkretnego składnika.
Jak lekarz rozpoznaje alergię pokarmową
- Wyklucza inne przyczyny świądu, zwłaszcza pchły, inne pasożyty i zakażenia.
- Zaleca dietę eliminacyjną. Pies je karmę z białkiem, którego wcześniej nie jadł, albo karmę z białkiem hydrolizowanym — i nic poza nią. Merck podkreśla, że dotyczy to też przysmaków, jedzenia ze stołu, smakowych leków i pasty do zębów. Czym różnią się takie karmy, wyjaśnia tekst o karmie hipoalergicznej i diecie eliminacyjnej u psa.
- Ocenia efekt. Przegląd Olivry'ego, Muellera i Prélauda z 2015 roku zaleca, by próba trwała co najmniej 8 tygodni; Merck pisze o próbie trwającej do 3 miesięcy. Długość ustala lekarz.
- Wykonuje prowokację. Jeśli objawy ustąpią, dawne składniki wraca się pojedynczo. Nawrót świądu wskazuje winowajcę.
A testy z krwi? Merck pisze, że badania krwi i testy skórne nie są wiarygodne w rozpoznawaniu alergii pokarmowej. Przegląd Muellera i Olivry'ego z 2017 roku dodaje, że testy na swoiste IgE i IgG w surowicy mają niską powtarzalność.
Alergia u kota
U kotów niepożądana reakcja pokarmowa jest rzadsza: w szpitalu uniwersyteckim dotyczyła 0,2% kotów, ale 12–21% kotów ze świądem (przegląd z 2017 roku). Koty drapią się zwykle po głowie, pyszczku i szyi. Droga do rozpoznania jest taka sama: wykluczenie innych przyczyn i dieta eliminacyjna z lekarzem.
Co możesz zrobić, zanim pójdziesz do lekarza
- Zapisz, od kiedy zwierzę się drapie, w jakich miejscach i czy objawy zmieniają się z porą roku.
- Spisz wszystko, co je: karmę, przysmaki, gryzaki, resztki ze stołu. Liczą się też domowe dodatki do miski — jeśli dokładasz psu ugotowany ryż, lekarz musi o tym wiedzieć.
- Nie zmieniaj karmy co kilka dni na własną rękę — to utrudnia późniejszą dietę eliminacyjną.
- Nie podawaj ludzkich leków przeciwalergicznych.
Kolejne teksty o zdrowiu i żywieniu znajdziesz w dziale żywienie i opieka nad psem.
Najczęstsze pytania
Jakie są pierwsze objawy alergii u psa?
Najczęściej świąd: drapanie, lizanie łap, pocieranie pyska, czerwone lub nawracająco zapalone uszy. Według Merck Veterinary Manual atopia zwykle zaczyna się między 6. miesiącem a 3. rokiem życia, a alergia pokarmowa może pojawić się w każdym wieku.
Czy alergię pokarmową u psa da się wykryć badaniem krwi?
Nie w wiarygodny sposób. Merck i przegląd Muellera i Olivry'ego z 2017 roku zgodnie wskazują, że testy z krwi nie nadają się do rozpoznania alergii pokarmowej. Standardem pozostaje dieta eliminacyjna z próbą prowokacji.
Co najczęściej uczula psa w karmie?
Przegląd z 2016 roku wymienia wołowinę, nabiał, kurczaka i pszenicę. Merck dodaje jajka, kukurydzę i soję. Który składnik szkodzi konkretnemu psu, pokaże dopiero dieta eliminacyjna i prowokacja.
Czy karma bezzbożowa pomoże psu z alergią?
Niekoniecznie. FEDIAF podaje, że nietolerancja glutenu pszennego jest u psów bardzo rzadka, a najczęstsze alergeny to białka zwierzęce. Karma bezzbożowa to nie to samo co karma do diety eliminacyjnej — wybiera się ją z lekarzem.
Czy alergia u psa jest uleczalna?
Alergię pokarmową kontroluje się, unikając składnika, który ją wywołuje. Atopia według Merck jest chorobą na całe życie: wymaga długotrwałego postępowania i regularnych kontroli. Plan leczenia ustala lekarz weterynarii.